terug   Kan een goed team zonder leider?
 

In theorie heeft een zelfsturend team geen leider nodig. Maar zelfsturing bestaat eigenlijk niet. Leiderloze groepen al evenmin. Iets wat zichzelf stuurt is een automaat. Wel is er een glijdende schaal van meer en strakker leiderschap naar minder en losser leiderschap. Hoe minder taakvolwassen een groep is en hoe minder vrijblijvend de taak, hoe groter de ‘noodzaak' van goed leiderschap.

Tussen regelruimte en kaders - Er wordt beweerd dat je echte vakmensen (of professionals) niet te veel moet willen leiden. Je ziet ook wel dat juist die professionals dan wel eens de kantjes ervan aflopen of zich erg verloren voelen. Er zijn minstens twee factoren die bepalen of er in een groep een leider ‘nodig' is.
1. De volwassenheid van het team
2. De vrijblijvendheid van het team

Hoe zelfstandiger de teamleden hun werk kunnen doen, hoe minder noodzaak tot actieve sturing. Hoe meer doelgerichtheid er is, hoe groter de kans dat het team baat heeft bij iemand die coördineertDit wil niet per se zeggen dat je één leider hebt. In een team kunnen leiderschapstaken ook over meerdere personen worden verdeeld. Teamleiderschap is het balanceren tussen soms tegenstrijdige wensen. In een team op vleugels is er evenwicht tussen de uitersten.

Er zijn organisaties die in elkaar gesleuteld lijken door controlfreaks. Teams volgens de kunst van het teamwerk gedijen daarin niet goed. Wel in omgevingen waarin er speelruimte (regelruimte) is en waar teamleden iets mogen uitproberen. Die ruimte ontstaat niet door alles maar los te laten. Er zijn kaders nodig. Een speelveld zonder lijnen is niks. Te veel kaders smoren de creativiteit en de lust om geïnspireerd te werken. Met te weinig kaders doet iedereen maar wat. Dat is in hoog creatieve teams soms even nodig. Maar uiteindelijk leidt het tot chaos. Kaders moeten voelen als houvast en overzicht geven. Niet als beknelling.

Profiel van een teamleider - Het komt nog vaak voor dat de ‘beste van de klas' zich opwerkt tot teamleider. Of deze persoon ook over leiderschapskwaliteiten beschikt wordt in de benoeming niet altijd meegenomen. Als je de vele publicaties mag geloven zijn effectieve teamleiders supermensen.

Een teamleider houdt zich bezig met (1) de doelen en met de middelen van het team. Daarnaast bemoeit hij zich (2) met het team zelf en (3) met de omgeving van het team. De vraag dringt zich op welke van deze taakgebieden belangrijker is. Het antwoord is eenvoudig: geen.
Van alle functies die we in teams aantreffen is die van de teamleider het lastigste. Het is de leider die eigenlijk geen leider mag zijn, die van overheersing beticht wordt zodra hij merkbaar leiding geeft, en die tot sturen wordt gemaand zodra hij zich op de achtergrond houdt

Drie eigenschappen die handig zijn voor iedereen die het ooit als teamleider wil proberen:
• Omgaan met complexiteit
• Aantrekkelijk zijn voor mensen
• (Ge)voelsprieten hebben

Motiveren - Een interessante vraag is of teamleden gemotiveerd moeten en kunnen worden. Belangrijk is het steunen van de intrinsieke motivatie, de drijvende kracht die ieder mens heeft. Als het team wordt aangesproken op zingevende doelen kan dat zeer inspirerend werken. Desondanks kan het geen kwaad om heldere afspraken te maken met elkaar. Over resultaten, over middelen, beoordeling én beloning.



Copyright 2009 Martijn Vroemen